Ảnh: Lễ tiễn thanh niên xã Xuân Tín lên đường nhập ngũ năm 2026.

 Trong quá trình tổ chức tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ, đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám sức khỏe và thực hiện lệnh gọi nhập ngũ là những khâu có ý nghĩa quyết định. Đây không chỉ là trách nhiệm của cơ quan, tổ chức thực hiện nhiệm vụ tuyển quân mà trước hết là nghĩa vụ của mỗi công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự và trách nhiệm phối hợp của gia đình, cơ quan, tổ chức có liên quan. Để tăng cường tính nghiêm minh của pháp luật, Chính phủ đã từng bước hoàn thiện các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quốc phòng, cơ yếu. Nghị định số 37/2022/NĐ-CP ngày 6/6/2022 đã sửa đổi, bổ sung nhiều quy định của Nghị định số 120/2013/NĐ-CP, trong đó tập trung vào các hành vi vi phạm liên quan đến đăng ký nghĩa vụ quân sự, kiểm tra, khám sức khỏe và nhập ngũ. Tuy nhiên, từ ngày 5/8/2025, Nghị định số 218/2025/NĐ-CP của Chính phủ đã có hiệu lực và thay thế Nghị định số 120/2013/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 37/2022/NĐ-CP.

Chủ động thực hiện đầy đủ trách nhiệm đăng ký nghĩa vụ quân sự

Đăng ký nghĩa vụ quân sự là bước đầu tiên để cơ quan chức năng quản lý, nắm chắc nguồn công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự, làm cơ sở cho công tác tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ và thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng theo quy định. Theo Nghị định số 218/2025/NĐ-CP, công dân nam đủ 17 tuổi trong năm thuộc diện phải đăng ký nghĩa vụ quân sự mà không đăng ký lần đầu sẽ bị phạt cảnh cáo; trường hợp tái phạm bị phạt từ 8 đến 10 triệu đồng.

Mức phạt từ 8 đến 10 triệu đồng cũng được áp dụng đối với một số hành vi như không đăng ký phục vụ trong ngạch dự bị; không đăng ký nghĩa vụ quân sự bổ sung khi có thay đổi về chức vụ công tác, trình độ học vấn, trình độ chuyên môn, tình trạng sức khỏe và thông tin liên quan; không đăng ký nghĩa vụ quân sự chuyển đến khi thay đổi nơi cư trú hoặc nơi làm việc, học tập theo thời hạn quy định; không đăng ký tạm vắng hoặc không đăng ký lại sau thời gian tạm vắng theo quy định.

Đáng chú ý, pháp luật không chỉ quy định xử phạt mà còn yêu cầu khắc phục hậu quả, buộc thực hiện các thủ tục đăng ký nghĩa vụ quân sự tương ứng với hành vi vi phạm. Quy định này cho thấy trách nhiệm của công dân không dừng lại ở việc có mặt khi địa phương tổ chức tuyển quân. Việc đăng ký, cập nhật thông tin về nghĩa vụ quân sự phải được thực hiện đầy đủ, nhất là đối với những trường hợp thay đổi nơi cư trú, nơi làm việc, học tập. Đây là vấn đề cần đặc biệt quan tâm đối với thanh niên đi làm ăn xa, học tập ngoài địa phương.

Không né tránh, gian dối trong sơ tuyển, khám sức khỏe

Sơ tuyển và khám sức khỏe là những bước quan trọng nhằm bảo đảm việc tuyển chọn công dân nhập ngũ đúng tiêu chuẩn, công bằng và minh bạch. Vì vậy, mọi hành vi né tránh, cản trở, không chấp hành quyết định gọi sơ tuyển, khám sức khỏe hoặc cố tình làm sai lệch kết quả đều bị pháp luật xử lý.Theo Điều 9 Nghị định số 218/2025/NĐ-CP, người không có mặt đúng thời gian, địa điểm tập trung sơ tuyển sức khỏe mà không có lý do chính đáng có thể bị phạt từ 3 đến 5 triệu đồng; không nhận quyết định gọi sơ tuyển mà không có lý do chính đáng bị phạt từ 5 đến 8 triệu đồng.

Đối với việc khám sức khỏe, hành vi không có mặt đúng thời gian, địa điểm ghi trong quyết định gọi khám mà không có lý do chính đáng bị phạt từ 15 đến 20 triệu đồng; không nhận quyết định gọi khám hoặc cản trở công dân nhận quyết định gọi khám có thể bị phạt từ 20 đến 30 triệu đồng.

Đặc biệt, hành vi gian dối làm sai lệch kết quả phân loại sức khỏe nhằm trốn tránh nghĩa vụ quân sự hoặc đưa, nhận tiền, tài sản, lợi ích vật chất khác có giá trị dưới 2 triệu đồng nhằm làm sai lệch kết quả khám sức khỏe bị phạt từ 30 đến 40 triệu đồng. Trường hợp không chấp hành quyết định gọi kiểm tra, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự có thể bị phạt từ 50 đến 75 triệu đồng.

Những quy định này đặt ra yêu cầu rõ ràng: công tác khám tuyển phải được thực hiện nghiêm túc, còn mỗi công dân phải trung thực về tình trạng sức khỏe và chấp hành đúng quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Mọi hành vi can thiệp, gian dối nhằm làm thay đổi kết quả khám tuyển không chỉ ảnh hưởng đến tính công bằng của công tác tuyển quân mà còn trực tiếp xâm phạm tính nghiêm minh của pháp luật.

Chấp hành nghiêm quyết định gọi nhập ngũ

Sau khi hoàn thành các bước tuyển chọn theo quy định và có quyết định gọi nhập ngũ, công dân có trách nhiệm có mặt đúng thời gian, địa điểm tập trung. Điều 10 Nghị định số 218/2025/NĐ-CP quy định, hành vi không có mặt đúng thời gian hoặc địa điểm tập trung ghi trong quyết định gọi nhập ngũ mà không có lý do chính đáng bị phạt từ 30 đến 40 triệu đồng. Hành vi cản trở công dân thực hiện quyết định gọi nhập ngũ hoặc gian dối nhằm trốn tránh thực hiện quyết định gọi nhập ngũ sau khi đã có kết quả khám tuyển đủ điều kiện nhập ngũ bị phạt từ 40 đến 50 triệu đồng. Đối với hành vi không chấp hành quyết định gọi nhập ngũ, mức phạt từ 50 đến 75 triệu đồng, trừ những trường hợp đã được quy định tại các khoản trước của Điều 10.

Điểm cần lưu ý là pháp luật không chỉ đặt trách nhiệm đối với bản thân công dân mà còn xử lý hành vi của người khác nếu có hành động cản trở công dân thực hiện quyết định gọi nhập ngũ. Điều đó góp phần ngăn ngừa tình trạng tác động, bao che hoặc tạo điều kiện để công dân né tránh nghĩa vụ.

Để mỗi mùa tuyển quân thực sự là ngày hội của tuổi trẻ

Công tác tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ là nhiệm vụ chính trị quan trọng, gắn với xây dựng nền quốc phòng toàn dân và xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân. Để hoàn thành tốt nhiệm vụ này, cùng với sự chủ động của cơ quan quân sự và chính quyền các cấp, rất cần sự đồng thuận, phối hợp của gia đình và ý thức tự giác của mỗi công dân.

Đối với thanh niên trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự, việc chủ động đăng ký, cập nhật đầy đủ thông tin; chấp hành giấy gọi sơ tuyển, khám sức khỏe; thực hiện nghiêm quyết định gọi nhập ngũ là trách nhiệm trước pháp luật, đồng thời là cơ hội để tuổi trẻ rèn luyện, trưởng thành, đóng góp sức trẻ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đối với gia đình, cần quan tâm, động viên con em thực hiện đúng quy định; không che giấu, tiếp tay hoặc có hành vi cản trở việc thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Đối với những trường hợp có lý do chính đáng hoặc thuộc diện được tạm hoãn, miễn thực hiện nghĩa vụ quân sự theo quy định, công dân cần chủ động cung cấp hồ sơ, thông tin và thực hiện đúng trình tự để được cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết. Việc thuộc diện tạm hoãn, miễn nghĩa vụ quân sự phải được xác định theo quy định của pháp luật và quyết định của cơ quan có thẩm quyền, không phải do cá nhân tự xác định.

Thực hiện nghiêm các quy định về nghĩa vụ quân sự không chỉ góp phần bảo đảm công tác tuyển quân đúng chỉ tiêu, đúng đối tượng, đúng quy trình mà còn thể hiện ý thức thượng tôn pháp luật, trách nhiệm của công dân đối với cộng đồng và Tổ quốc.

Mỗi thanh niên nghiêm túc thực hiện nghĩa vụ quân sự; mỗi gia đình đồng hành, động viên con em; mỗi cơ quan, tổ chức phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương – đó là những yếu tố quan trọng để công tác tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ được thực hiện dân chủ, công khai, công bằng, đúng pháp luật, góp phần xây dựng lực lượng vũ trang ngày càng vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Trung tâm cung ứng dịch vụ công xã Xuân Tín.