Từ 1/6/2026, xăng khoáng RON95 sẽ được thay bằng E10 RON95 pha ethanol theo quy định mới. Phần lớn ô tô, xe máy đời mới vẫn dùng bình thường, trong khi xe cũ nên kiểm tra hệ thống nhiên liệu và bảo dưỡng định kỳ trước khi chuyển đổi.
Việc hàng loạt doanh nghiệp xăng dầu lớn triển khai bán đại trà xăng sinh học E10 RON95 đang khiến không ít người dùng ô tô, xe máy tại Việt Nam chú ý. Cùng với sự xuất hiện ngày càng phổ biến của loại nhiên liệu mới này, nhiều câu hỏi cũng liên tục được đặt ra: Liệu xăng RON95 truyền thống có biến mất hoàn toàn, xe đang sử dụng RON95 có cần nâng cấp để chạy E10 hay mức tiêu hao nhiên liệu sẽ thay đổi ra sao?
Từ ngày 1/6/2026, toàn bộ xăng không chì lưu hành trên thị trường sẽ phải được phối trộn ethanol trước khi bán ra cho người tiêu dùng.
Trên thực tế, thị trường xăng dầu Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng nhất trong nhiều năm qua, khi nhiên liệu sinh học dần thay thế xăng khoáng truyền thống theo lộ trình bắt buộc của Nhà nước.
Theo Thông tư 50/2025/TT-BCT do Bộ Công Thương ban hành, kể từ ngày 1/6/2026, toàn bộ xăng không chì lưu hành trên thị trường sẽ phải được phối trộn ethanol trước khi bán ra cho người tiêu dùng. Điều này đồng nghĩa loại xăng khoáng RON95 nguyên bản như hiện nay sẽ không còn được phân phối đại trà.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa cái tên “RON95” sẽ biến mất hoàn toàn. Người dùng vẫn sẽ tiếp tục thấy các dòng nhiên liệu có chỉ số octane tương đương RON95, nhưng thay vì là xăng khoáng thuần túy, chúng sẽ chuyển thành E10 RON95. Đây cũng là điểm khiến nhiều người dễ nhầm lẫn giữa việc “dừng bán RON95” và “thay RON95 khoáng bằng RON95 pha ethanol”.
Bên cạnh đó, xăng E5 RON92 vẫn sẽ tiếp tục được duy trì đến hết ngày 31/12/2030. Điều này đồng nghĩa sau mốc 1/6/2026, thị trường Việt Nam sẽ tồn tại song song hai dòng nhiên liệu chính là E10 RON95 và E5 RON92 trong giai đoạn chuyển tiếp.
Thực tế, quá trình chuyển đổi đã bắt đầu trước cả khi quy định chính thức có hiệu lực. Nhiều doanh nghiệp đầu mối lớn như Petrolimex, PVOIL hay một số hệ thống bán lẻ lớn đã nâng cấp kho bãi, đầu tư trạm phối trộn ethanol và mở rộng kinh doanh E10 tại nhiều tỉnh, thành. Một số đơn vị thậm chí lên kế hoạch dừng hoàn toàn xăng khoáng RON95 để chuyển sang E10 theo lộ trình mới.
Trước thời điểm bắt buộc bán xăng E10, khá nhiều người dùng ô tô đã lựa chọn quay xe để tìm điểm bán RON95.
Việc thúc đẩy nhiên liệu sinh học cũng không phải xu hướng riêng của Việt Nam. Tại Mỹ, Brazil, Thái Lan hay nhiều quốc gia châu Âu, E10 đã trở thành loại nhiên liệu phổ biến từ nhiều năm trước. Việt Nam được xem đang đi theo xu hướng chung của thế giới nhằm giảm phát thải khí nhà kính, hạn chế phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và đáp ứng các mục tiêu chuyển đổi năng lượng sạch.
Về bản chất, E10 là hỗn hợp gồm 90% xăng khoáng và 10% ethanol sinh học. Ethanol có đặc tính cháy sạch hơn nên giúp giảm một phần lượng khí CO và HC phát thải ra môi trường. Ngoài yếu tố môi trường, nhiên liệu sinh học cũng được đánh giá phù hợp hơn với lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải Euro 4 và Euro 5 đang triển khai tại Việt Nam.
Một nguyên nhân khác khiến E10 được đẩy mạnh là giá bán thường thấp hơn RON95 truyền thống vài trăm đồng mỗi lít. Trong bối cảnh giá nhiên liệu liên tục biến động, mức chênh lệch này được xem là lợi thế đáng chú ý với nhiều người sử dụng xe thường xuyên.
Dù vậy, điều khiến nhiều chủ xe quan tâm nhất vẫn là khả năng tương thích của động cơ với E10. Theo các doanh nghiệp xăng dầu cũng như nhiều hãng sản xuất ô tô, xe máy, phần lớn phương tiện đời mới sản xuất từ khoảng năm 2010 trở lại đây đều có thể sử dụng E10 mà không cần thay đổi kết cấu động cơ hay can thiệp kỹ thuật.
Nguyên nhân là tại nhiều thị trường quốc tế, E10 đã phổ biến trong thời gian dài nên các hãng xe gần như mặc định thiết kế động cơ tương thích với loại nhiên liệu này. Vì vậy, với các mẫu xe phổ thông hiện đại, người dùng gần như không cần quá lo lắng khi chuyển sang E10.
Trong các chương trình thí điểm trước đây tại Hà Nội và TP.HCM, nhiều doanh nghiệp đầu mối cũng cho biết chưa ghi nhận phản ánh đáng kể liên quan tới hư hỏng động cơ hay bất ổn vận hành khi sử dụng E10.
Tuy nhiên, không phải mọi loại xe đều hoàn toàn “miễn nhiễm” với sự thay đổi nhiên liệu. Đối với các dòng xe quá cũ, xe ít sử dụng, mô tô phân khối lớn đời sâu hoặc xe cổ có hệ thống nhiên liệu đã lão hóa, người dùng nên tham khảo khuyến nghị từ nhà sản xuất trước khi chuyển hẳn sang E10.
Do ethanol có khả năng hút ẩm cao hơn xăng khoáng, những hệ thống nhiên liệu xuống cấp có thể gặp nguy cơ ảnh hưởng tới gioăng cao su, ống dẫn hoặc bong cặn bẩn tích tụ lâu ngày trong bình xăng. Đây cũng là lý do nhiều chuyên gia khuyến cáo chủ xe cũ nên bảo dưỡng định kỳ hệ thống nhiên liệu trước khi sử dụng nhiên liệu sinh học trong thời gian dài.
Ngoài vấn đề tương thích động cơ, nhiều người cũng quan tâm liệu E10 có khiến xe hao xăng hơn hay không. Về mặt lý thuyết, ethanol có nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng nên E10 có thể khiến mức tiêu hao nhiên liệu tăng nhẹ so với RON95 truyền thống.
Tuy nhiên trong thực tế sử dụng, mức chênh lệch thường không quá lớn đối với các mẫu xe phổ thông hiện đại. Một số tài xế có thể cảm nhận xe hao nhiên liệu hơn đôi chút khi di chuyển đường dài liên tục hoặc chở tải nặng, nhưng trong nhu cầu đi lại hàng ngày, khác biệt này thường khá khó nhận ra.
Nguồn: Tạp chí phổ biến và tham vấn pháp luật.